Ansiklopedide Yeni
HANİFİ AÇIKGÖZ (ŞİDO HANİFİ)
Ezo Gelin (Zöhre Bozgeyik) ile yaşadığı evlilik ve ayrılık sürecinin ardından yazdığı Barak havalarıyla tanınmış, Muzaffer Sarısözen tarafından derleme çalışmalarında kaynak kişi olarak değerlendirilmiş halk şairi. (1899-1988)
1899 yılında Gaziantep’in Oğuzeli ilçesine bağlı sonradan Dokuzyol adını alan Uruş köyünde doğmuş fakat bu köye çok yakın olan Beledin köyünde yaşamıştır. Babasının adı Ahmet, an...
Yazar: SAVAŞ EKİCİGaziantep, Oğuzeli, Barak, Ezo Gelin, Uruş, Dokuzyol, Halk Şairi, Halk Aşığı, Türkü, Kaynak Kişi, Şahsiyet, Biyografi
GAZİANTEP HALAYLARI
Gaziantep yöresinin coğrafi ve kültürel dinamikleriyle biçimlenen, düğün ve kutlamalarda davul-zurna eşliğinde topluca icra edilen geleneksel halk danslarıdır.
Dans, insanın beden aracılığıyla duygu, düşünce ve toplumsal deneyimleri ifade ettiği ve sanatsal nitelik taşıyan en eski anlatım biçimlerinden biridir. Tarihsel süreçte dans, di...
Yazar: MELTEM AĞIRGaziantep, Halay, Halk Oyunu, Barak, Şirvani, Halebi, Darbuze, Sallama, Folklor
KÖSE HAFIZ (ÖKKEŞ)
Çocukluğunda geçirdiği zorlu bir gelişim sürecinin ardından Antep Harbi’nde gösterdiği yiğitlikle ve sahip olduğu soylu aygırıyla tanınmış şahsiyet.
Çebiş İmam’ın ilk iki eşinden çocuğu olmamış, üçüncü eşi İrebiş Bacı’dan ise ancak ileri yaşta bir oğlu dünyaya gelmişti. Çocuğun doğumu evde bayram havası estirmiş, kendisine Ökke...
Yazar: Ş. MEHMET SAKİOĞLU (YAYINA HAZIRLAYAN: ABDÜLKADİR ÜSTÜNDAĞ)Gaziantep, Antep Savunması, Şahsiyet, Tanınmış Kişi
PANAMUWA II
MÖ 745-743 ile 733-732 yılları arasında hüküm süren, Asur İmparatorluğu’na bağlılığıyla bilinen ve saltanatı sırasında Sam’al Krallığı’nın sınırlarını genişleten erken dönem yöneticisi.
II. Panamuwa’nın babası olan Kral Bar-Sur, hanedanlık içinde çıkan bir isyan ve darbe sonucunda öldürülmüştür. Bu kargaşa ortamında tahtı ele geçiren isyancılardan kurtulmak ist...
Yazar: TİMUR DEMİRGaziantep, İslahiye, Tarih, Arkeoloji, Sam'al, Höyük, Asur, Zincirli
AYINTAP İTTİHAT VE TERAKKİ CEMİYETİ
1908 yılında II. Meşrutiyet’in ilanının ardından Ayıntap’ta kurulan, şehrin siyasî, sosyal ve kültürel hayatında etkili olan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yerel teşkilatı.
1908 yılının başlarına gelindiğinde Osmanlı Devleti’nin en ücra köşesinde, her şehir ve kasabasında mevcut düzene karşı başkaldırma hareketleri kontrol edilemeyecek boyutlara var...
Yazar: CELAL PEKDOĞANGaziantep, Ayıntab, İttihat ve Terakki, Siyasi Tarih, II. Meşrutiyet, İTC
ARZUHALCİ HACI (GÂVUR HACI)
Asıl mesleği hamallık olduğu hâlde, giriştiği bir dava yüzünden hükûmet dairelerinin vazgeçilmez bir simasına dönüşmüş, resmî bir görevi olmadığı hâlde memurların işini görmesiyle meşhur şahsiyet.
Boyunsuz, belsiz, kara sakallı ve tıknaz yapılı bir adamdı. Yüzüne göre ufak kalan, çevresini durmadan tarayan kara gözlerinde ilk bakışta insanı ürküten garip bir ateş vardı. Da...
Yazar: Ş. MEHMET SAKİOĞLU (YAYINA HAZIRLAYAN: ABDÜLKADİR ÜSTÜNDAĞ)Gaziantep, Şahsiyet, Tanınmış Kişi
GAPALTI (KABALTI)
Gaziantep’in geleneksel konut mimarisinde, yapıların sokak üzerine uzanan bölümlerinin altında oluşturulan, üzeri örtülü geçit.
Gapaltı, Gaziantep’in tarihî mahallelerinde, sokağın üzerine taş tonoz veya ahşap kirişli örtü sistemiyle inşa edilen konut bölümünün altında kalan geçittir. Mimarlık literatürün...
Yazar: HÜSNÜ UĞURGaziantep, Mimari, Gap, Gapaltı, Kabaltı, Abbara
HASANOĞLU ANIT MEZARI
Gaziantep’in Araban ilçesinde bulunan ve MS III. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlendirilen, podyum üzerinde yükselen baldaken formlu görkemli bir Roma Dönemi yapısı.
Hasanoğlu Anıt Mezarı, Gaziantep-Adıyaman karayolu üzerinde, Araban ilçesi sınırları içerisindeki Hasanoğlu Mahallesi’nde bulunmaktadır. Anıt mezar, Elif ve Hisar anıt mezarları...
Yazar: EMRAH ÖZDEMİRGaziantep, Roma Dönemi, Anıt Mezar, Araban, Tarih, Arkeoloji
ALİ BAYRAM (DELİ ALİ BAYRAM)
Eşek kasaplığıyla geçinen, hazırcevaplığı ve mahkemelerde verdiği şaşırtıcı ifadelerle tanınmış Antep Harbi gazisi ve halk tipi.
Doğum tarihi kayıtlara geçmemiştir. Kardeşi Seksek Mustafa ile birlikte Mağarabaşı cephesinde Fransızlara karşı savaştığı, sinemacı Mehmet Evsen’in kaleme aldığına göre Çıksorut...
Yazar: Ş. MEHMET SAKİOĞLU (YAYINA HAZIRLAYAN: ABDÜLKADİR ÜSTÜNDAĞ)Gaziantep, Şahsiyet
BURUN HAYRİ (KURU HAYRİ)
Nüktedanlığı, hazırcevaplığı ve kurduğu “Kuru Kafa Spor” ekibiyle tanınan; Gaziantep’in sporcu ve eğlence çevrelerinde iz bırakmış meşhur sima
Lakabı, uzun burnunun bir Antep çıbanı ile zedelenmiş olmasından gelir; burnunun bir yanı eksik kaldığından Antep ağzında buna “hırnik” dendiği için önce ona Hırnik, sonra Burun...
Yazar: Ş. MEHMET SAKİOĞLU (YAYINA HAZIRLAYAN: ABDÜLKADİR ÜSTÜNDAĞ)Gaziantep, Şahsiyet
ŞARKLI MAĞARASI
Şehitkamil ilçesi sınırları içerisinde Dülük (antik Doliche) çevresinde yer alan, Alt Paleolitik’e tarihlenen stratigrafisi ve yontmataş buluntularıyla Anadolu’da erken insan yerleşimi, teknolojisi ve kronolojisini aydınlatan önemli bir prehistorik yerleşim ve araştırma alanı.
Gaziantep’in yaklaşık 10 km kuzeybatısında yer alan Dülük (antik Doliche) çevresi, Anadolu Alt Paleolitiği açısından istisnai bir öneme sahiptir. Bu bölgedeki Şarklı Mağarası ve...
Yazar: İSMAİL BAYKARAGaziantep, Şehitkamil, Mağara, Arkeoloji, Tarih, Paleontoloji, Dülük, Doliche
PANAMUWA I
Yaklaşık MÖ 790 ile 750 yılları arasında hüküm süren, Sam’al Krallığı’nın iç ve dış politikasında istikrar sağlayan ve Gaziantep ili, İslahiye ilçesi Kozdere Mahallesi ile Nurdağı ilçesi Gözlü Hüyük Mahallesi sınırları arasında bulunan Gerçin Höyük’te diktirdiği anıtsal heykelle bilinen erken dönem yöneticisi.
Babası Qarli'nin (QRL) ardından tahta geçen I. Panamuwa, yaklaşık MÖ 790 ile 750 yılları arasında hüküm sürmüştür. I. Panamuwa, iktidarının başlangıcını ve meşruiyetini doğrudan...
Yazar: TİMUR DEMİRGaziantep, İslahiye, Nurdağı, Höyük, Gerçin Höyük, Sam'al, Hitit
KADİR MEŞE (ÖKSÜZ KADİR)
Şido Hanifi’den öğrendiği geleneksel repertuvarla Karacaoğlan, Garip ve Bebek gibi uzun havaları icra eden Gaziantepli mahalli Barak sanatçısı. (1947-2019)
1947 yılında Gaziantep’in Nizip ilçesine bağlı Mercanlı köyünde doğmuştur. Asıl adı Kadir Meşe olup halk arasında Öksüz Kadir olarak bilinir. İlkokul mezunudur. Küçük yaşta...
Yazar: SAVAŞ EKİCİGaziantep, Şahsiyet, Biyografi, Müzisyen, Sanatçı, Musiki, Barak
GAZİANTEP KÜLTÜR DERNEĞİ (GAZİANTEP YÜKSEK TAHSİL OKUTMA VE KÜLTÜR DERNEĞİ)
Gaziantep Kültür Derneği, Gaziantep’in tarihî, kültürel ve folklorik değerlerini araştırmak, korumak ve tanıtmak amacıyla faaliyet gösteren bir kültür kuruluşudur.
Gaziantep Kültür Derneği, Gaziantep’te yükseköğrenim gören gençlere maddi destek sağlamak, öğrencilerin barınma sorunlarının çözümüne katkıda bulunmak ve şehrin tarihî, kültürel...
Yazar: AHMET ŞAHİNGaziantep, Kültür, Kültür Derneği, Dernek, STK, Hulusi Yetkin, Cemil Cahit Güzelbey, Şakir Sabri Yener, Sait Söylemez
DEDE KARKIN OCAĞI
Gaziantep’te yerleşik Alevi ocağıdır.
Anadolu, Suriye ve Arabistan inanç coğrafyasında derin izleri bulunan, kökeni Vefaiye tarikatının kurucusu Ebü’l-Vefa el-Bağdadî’ye dayandırılan köklü bir Türkmen ocağıdır. Tari...
Yazar: İSKENDER KORKMAZGaziantep, Ocak, Alevi-Bektaşi, Ziyaret, Yavuzeli, Araban, Çepni
MAMATO (MAHMUT KARAYILAN) (1891-1974)
Millî Mücadele döneminde Antep Savunması’na katılan ve Kuvâ-yi Milliye bünyesinde faaliyet gösteren yerel direniş önderi
Mamato, 1891 yılında Nizip’in Karadağ-Binamlı Akkuyu köyünde dünyaya gelmiştir. Beynamlı oymağına mensuptur. Babası, Rişvan aşiretinden Memet Reşo, dedesi ise Mesti (Mustafa) Kül...
Yazar: ALİ GEZGİNCİGaziantep, Tarih, Şahsiyet, Biyografi, Mamato, Antep Savunması, Kuva-yi Milliye, Millî Mücadele
GÜRGÜR KANYONU
Gaziantep’in İslahiye ilçesinde, Amanos Dağları’nın doğu yamaçlarında bulunan; derin vadileri, ormanları, su kaynakları ve 2023 depremlerinin ardından oluşan heyelan set gölüyle tanınan doğal alan.
Gürgür Kanyonu, Gaziantep’in İslahiye ilçesinde, Amanos (Nur) Dağları’nın doğu yamaçlarında, Değirmencik, İdilli ve Köklü mahalleleri arasında uzanan vadi sistemi içerisinde yer...
Yazar: HASAN YELKENGaziantep, İslahiye, Kanyon, 6 Şubat Depremi, Değirmencik, İdilli, Köklü
HABEŞ KANYONU
Gaziantep’in Araban ilçesinde, Karasu Çayı’nın Fırat Nehri’ne uzanan yatağında bulunan, doğal oluşumları ve çevresindeki tarihî kalıntılarla tanınan kanyon.
Habeş Kanyonu, Gaziantep’in Araban ilçesinin yaklaşık 21 km doğusunda, Araban Ovası’nın Fırat Nehri’ne açıldığı kesimde yer alır. Habeş Deresi adıyla da bilinen kanyon, Karasu Ça...
Yazar: HASAN YELKENGaziantep, Araban, Kanyon, Fırat Nehri, Karasu Çayı
MEHTER DERGİSİ (HAFTALIK MİLLİYETÇİ DERGİ) (9 KASıM 1964-2 ŞUBAT 1965)
9 Kasım 1964 - 2 Şubat 1965 tarihleri arasında Gaziantep’te Halit Ziya Biçer tarafından yayımlanan haftalık fikir dergisidir.
Mehter, 27 Mayıs 1960 askerî müdahalesinden yaklaşık dört yıl sonra yayın hayatına başlamıştır. Türk milliyetçiliğini ve manevî değerleri savunan dergi, Soğuk Savaş döneminin si...
Yazar: AHMET ŞAHİNMehter, Dergi, Basın Tarihi, Halit Ziya Biçer, Gaziantep Basını
ZERDEGÜM KANYONU
Gaziantep’in Nizip ilçesinde, Tosunlu ile Erenköy arasında uzanan; jeolojik oluşumları, kaya oyma mekânları, Roma dönemi kalıntıları ve geleneksel kırsal mimarisiyle tanınan vadi ve kanyon sistemi.
Zerdegüm Kanyonu, Gaziantep’in Nizip ilçesinin kuzeyinde, Fırat Havzası’na doğru uzanan vadilerden biridir. Tosunlu, Dernek, Korucak, Küçük Alahacı ve Güder yerleşimlerinin çevr...
Yazar: HASAN YELKENGaziantep, Nizip, Zerdegüm, Kanyon, Sultan Sekisi, Kaya Mezarı