GAZİANTEP EKONOMİSİ

Gaziantep ekonomisine ilişkin bu madde; Gaziantep’in tarihî ticaret yolları üzerindeki konumu, sanayi altyapısı, ihracat kapasitesi, imalat sanayisi, lojistik imkânları, işgücü yapısı ve girişimcilik kültürü çerçevesinde kentin ekonomik yapısını ele almaktadır.

Gaziantep, dünyanın en eski şehirlerinden biri olarak kabul edilmekte ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bulunmaktadır. Coğrafi yapısı ve kültürel mirası bakımından ticari faaliyetlerde tarih boyunca köprü görevi görmüştür. 16. yüzyılda bölgesel ekonomik güç olan kent, daha sonraki dönemlerde Türkiye-Ortadoğu ticaretinde önemli bir ticaret ve lojistik merkezi hâline gelmiştir. Bugün Dünya Bankası Rekabetçi Şehirler Bilgi Tabanı (CCKB) Projesi kapsamında dünyanın en rekabetçi 7 kentinden biri seçilmiş ve ekonomik açıdan başarılı bulunmuştur. GSYİH ve istihdam artışı bakımından Avrupa ve Orta Asya Bölgesi’nde en iyi performans gösteren metropol ekonomilerden biri olarak değerlendirilmektedir (Alexandra Cech vd. 2015: 97).

Gaziantep, özellikle sürdürülebilir kalkınma sürecinde sosyal ve ekonomik dinamikleri içinde barındıran, Ortadoğu ve Batı arasında ekonomik entegrasyonu sağlayan, kültürel açıdan da köprü görevi gören bir özelliğe sahiptir. Ayrıca tarihî İpek Yolu üzerinde olması, üretkenlik ve ticari yeteneklere sahip bulunması, hem Çin’den Avrupa’ya uzanan farklı ticari ilişkiler hem de kendi bölgesindeki ticaret hacmi bakımından Türkiye ekonomisine yön veren illerin başında yer almasını sağlamıştır. Girişimcilik kültürünün, üretkenliğin, ticari kabiliyetlerin, kente aidiyet ve bağlılığın da kentin ticaretinde ve ekonomisinde etkin rolü olduğu söylenebilir (https://www.gto.org.tr/; Ulusoy ve Turan, 2016:142).

Dolayısıyla Gaziantep, Türkiye’nin dinamik ve girişimci şehirlerinden biridir. Bölgesel ve ulusal ölçekte ekonomik ve stratejik bir güce sahiptir. Sanayi altyapısı, ihracat kapasitesi ve üretim çeşitliliği bakımından ülke ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Özellikle ihracata dayalı üretim modeli ve güçlü KOBİ yapısıyla öne çıkmaktadır. Bir bakıma Gaziantep’in başarısına ilişkin gelişmenin temelinde ihracat odaklı ekonomik büyüme yatmaktadır. Bunda kent ölçeğinde kurumsal iş birliklerinin de etkin olduğu söylenebilir. Diğer bir ifadeyle şehrin kalkınmasında iş birliği içinde olan iş dünyası, yerel yönetimler ve özel sektör temsilcileri, bir bakıma kentin büyüme koalisyonu olarak tanımlanacak aktörleri birlikte çalışabilmektedir. Bu da kente ticari avantaj sağlamaktadır.

Ayrıca yerel otoritelerin yerel şirketlerin büyümesine elverişli ortamlar sağlaması, girişimcilik faaliyetlerinin desteklenmesi, kamu-özel sektör kolektif eylemlerinin hayata geçirilmesi, Organize Sanayi Bölgeleri (OSB), ulaşım, teknoloji geliştirme faaliyetleri, Sanayi Odası ve Ticaret Odası iş birlikleri de kentin ekonomik büyümesinde rol oynamıştır (Alexandra Cech vd. 2015: 100-101). Özellikle Gaziantep Sanayi Odası (GSO) ve Gaziantep Ticaret Odası (GTO), il düzeyinde hatta ulusal düzeyde Gaziantep’teki firmalar adına çözümler ve lobi faaliyetleri yürütmüş, endüstriyel büyümeyi kolaylaştırmak için çalışmalar yapmış, bölgede Erbil’de ve Halep’te şubeler açarak ihracatı teşvik etmiştir. Bugün de bu iki kurum arasındaki dostane ilişki ve faaliyetlerin birbiriyle örtüşmesi, ekonomik dönüşümlerde kentin markalaşmasına katkı sağlamaktadır (Alexandra Cech vd. 2015: 116-117). 2023 yılı itibarıyla İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından yayımlanan “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” listesinde Gaziantep’ten 29 firma yer almış; bu firmaların toplam üretimden net satışları 184 milyar TL’ye ulaşmıştır (Gaziantep Yatırım Ortamı Raporu, 2025: 7).

Osmanlı döneminde Halep ile birlikte bölgesel ticaret ağının önemli bir halkası olan kent; dokumacılık, sabun üretimi, bakırcılık ve tarımsal ticaretle öne çıkarken, Cumhuriyet’in ilk yıllarında tarım ve küçük ölçekli zanaat üretimine dayanan bir ekonomik yapıya sahipti. 1950’den itibaren giderek özel sektörün öne çıkmaya başladığı ve küçük atölye işletmeleriyle büyümeye başlayan kent, 1970 sonrası organize sanayi bölgeleri kurmaya başlamıştır. Bu yıllarda Sanayiyi Geliştirme Merkezi’nin (KÜSGEM) kurulması ve sanayide hızlı adımların atılması farklı sanayi kollarının gelişmesine katkı sağlamıştır. Özellikle Organize Sanayi Bölgesi’nin kurulması, ana ulaşım altyapısı, eğitim ve araştırma teşvikleri imalat sanayinde hızlı bir gelişim sağlamış ve Gaziantep 1986 yılında kalkınma öncelikli iller arasında yer almıştır (Alexandra Cech vd. 2015: 101; Ulusoy ve Turan, 2016:150).

1980 sonrası ise ihracata dayalı bir üretim modelinin hız kazandığı ve özellikle tekstil ve halı sektöründe uluslararası pazarlara açıldığı görülmektedir. 1990 sonrası Gaziantep’te plastik, makine, gıda ve kimya sektörlerinde çeşitlenme başlamış ve Gaziantep giderek uluslararası pazarlara entegre olan bir üretim merkezine dönüşmüştür. Bugün Türkiye’nin en büyük organize sanayi bölgelerinden birine sahip olan Gaziantep’te çok sayıda firma faaliyet göstermektedir. Özellikle KOBİ ağırlıklı üretim yapısı, aile şirketi geleneği, ihracat odaklı üretim, esnek üretim kapasitesi, hızlı karar alma kültürü gibi yapısal yaklaşımlar kendini göstermektedir. Diğer bir yaklaşımla kent, kendi dinamiklerini harekete geçirerek kent ekonomisine pozitif olarak yansıtabilmektedir.

Gaziantep, gerek nüfus büyüklüğü (2.193.363) bakımından (TUİK Gaziantep İl Müdürlüğü, 11.02.2026), gerekse üretim hacmi bakımından önemli bir yere sahiptir. Diğer bir yaklaşımla ekonomik faaliyet hacmi ve nüfusun büyüklüğü dikkate alındığında Türkiye’de önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden biri olduğu görülmektedir. Bu potansiyelin arkasında kentin coğrafi konumu, tarihi, kültürel yapısı ve bunlarla öne çıkan ekonomik dinamiklerin olduğu ifade edilebilir. Özellikle bir taraftan doğu-batı ekseninde bulunan İpek Yolu, Baharat Yolu gibi ticari yolların Akdeniz’e açılan kapısı olma vasfı, diğer taraftan da kuzey-güney ekseninde Mezopotamya’ya, Şam’a, Mekke’ye erişim sağlayan yol güzergâhları nedeni ile önemli bir transit merkezi konumunda olmuştur (Ulusoy ve Turan, 2016:142; Şen, 2021:147). Bu tarihsel ve coğrafi avantajlar, Gaziantep’in ticari ve ekonomik faaliyetleri için zemin oluşturmuştur.

Bu açıdan Gaziantep’in ekonomik büyümesinin temelinde sanayi öncelikli politikalar, sanayi teşvikleri bağlamında geliştirilen altyapının önemli olduğu ve günümüzde özellikle imalat sanayiye dayandığı görülmektedir (Ağazade, 2023:678). 2025-2026 rakamlarına göre Gaziantep GSYH’sinde sanayi sektörünün, yani imalat, madencilik ve taş ocakçılığı ve diğer sanayilerin payı %45,518’tir. İmalat sanayinin payı ise %43,321’dir. Türkiye için bu oranlar sırasıyla %26,048 ve %22,207’dir. Gaziantep GSYH’sinde tarım ve inşaat dâhil hizmetlerin payı ise sırasıyla %3,5 ve %40,4’tür. Kent ekonomisi bakımından önemli bir ölçüt olan ve ekonomik performansın en yaygın şekilde kullanılan ölçütün GSYH olduğu dikkate alındığında, 2020-2021’de Gaziantep GSYH’sinin Türkiye GSYH’sindeki payı %2.050’dir.

Finansal kriz dönemlerinde ve sonrasında da Gaziantep’in ekonomik büyümesi güçlü olmuştur. Sanayi ve bunun içinde yer alan imalat sanayi sektörünün payının yüksek olduğu ve bu payın sürekli bir artış eğiliminde bulunduğu görülmektedir. 2024 verilerine göre Gaziantep’te GSYH 830.106.201 dolardır. Kişi başına GSYH ise 9.693 dolardır (TUİK Gaziantep İl Müdürlüğü, 11.02.2026). Bu veriler dikkate alındığında Gaziantep’in önemli bir sanayi merkezi ve büyüyen bir ekonomiye sahip olduğu görülmektedir. Nitekim 2005-2021 yılları için Türkiye’nin ortalama büyüme oranı %5,218 iken bu oran Gaziantep’te %7,341’dir (Ağazade, 2023:684).

İmalat sanayi artışlarına bakıldığında da benzer bir durum ortaya çıkmaktadır. Örneğin Gaziantep’te imalat sanayinin önceki yıllara göre artış gösterdiği ve 2021 yılında 3,831 kat büyüdüğü görülmüştür. Bu bağlamda Gaziantep imalat sanayisinin Türkiye imalat sanayisi içindeki payının ise 2021 yılında %3,999 olduğu görülmektedir (Ağazade, 2023:681). İmalat sanayinin Gaziantep’te güçlü olması, dış ticaret için bir zemin oluşturmaktadır. 2013-2022 yıllarında ihracat 6,708 milyar dolardan 10,173 milyar dolara yükselmiştir. Aynı dönemde ithalat ise 5,073 milyar dolardan 8,190 milyar dolara çıkmıştır. İhracatın ithalattan fazla olduğu Gaziantep, Türkiye’nin dış ticaret veya cari işlemler dengesi açıklarını azaltan bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Gaziantep’in Türkiye ekonomisindeki ağırlığı bakımından yüksek bir ihracat performansına sahip olduğu görülmektedir.

Bütün bunlar dikkate alındığında Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin en gelişmiş kenti olduğu gibi Türkiye’nin de altıncı büyük kenti olan Gaziantep’in, GAB’nin tüm ürünlerinin işlendiği, iç ve dış pazara sunulduğu bir ticaret ve sanayi kenti olma özelliğinin öne çıktığı görülmektedir. Özellikle Organize Sanayi Bölgeleri, küçük sanayi siteleri ve serbest bölgesiyle yüksek bir ticaret hacmine sahip olan Gaziantep, yerli ve yabancı yatırımcıların ihtiyaç duyduğu lojistik, gümrükleme, depolama, bankacılık, ulaşım, konaklama gibi birçok hizmet sektöründe önemli hâle gelmiştir. Hazır giyim ve iplik ihracatında önemli bir başarısı vardır. Ar-Ge çalışmaları, kaliteli ve markalı ürünler geliştirerek dış pazarlara açılma noktasındaki başarısı, bu sektörlerin ticarette daha iyi bir düzey yakalamasına katkı sağlamıştır (Ulusoy ve Turan, 2016:150-152). Yapılan bir çalışmada Gaziantep’in GAB içinde ayrı bir yere sahip olduğu ve “Anadolu’nun Paris’i” olarak değerlendirildiği görülmektedir (Alexandra Cech vd. 2015: 109).

İmalat Sanayi ve Sektörü

Genel olarak bakıldığında Gaziantep ekonomisinde başta tekstil olmak üzere, gıda, kimya-plastik, metal-makine, otomotiv yan sanayi, inşaat yan sanayi, orman-ağaç ve kâğıt, elektronik ve deri-işlenmiş deri sektörleri gibi alt sektörlerde ciddi bir üretim hacmi bulunmakla beraber, ekonominin büyük ölçüde imalat sanayine dayandığı söylenebilir (T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2021:11-12; Kılınç, 2016:10; Ögel ve Avcı, 2023:1011). Diğer bir ifade ile kentin imalat odaklı büyümesi açık bir sektörel boyuta sahiptir. İmalat sanayi yapısı olarak küçük imalathane ve atölyelerin yanı sıra büyük tesislere de sahiptir. Tekstil hammadde ve yarı mamul üretimi alanında daha fazla yoğunlaşan imalat sanayi, özellikle halı imalatında, makine halısı ve iplik konularında uzmanlaşarak ülke pazarlarına hâkim olmuştur (Alexandra Cech vd. 2015: 98-101; Ulusoy ve Turan, 2016:150-152).

İmalat sanayinin istihdamda ve ihracatta önemli bir etkisinin olması, Gaziantep ekonomisi için önemli bir güç sağlamıştır. 2022 yılı rakamları dikkate alındığında Gaziantep’in 10 milyar dolar üzerinde bir ihracat hacmine ulaştığı ve Türkiye’nin toplam ihracatı içinde %4,3’lük bir paya sahip olduğu görülmektedir (Ağazade, 2023:679). TEPAV’ın raporuna göre (2022:77), çevre illere kıyaslandığında Gaziantep’te sanayi ve imalat sektörünün ön planda olduğu açıkça görülmektedir. Ortadoğu ve Doğu Akdeniz ülkelerinde istikrarın olması ve Türkiye ile tarihsel ve kültürel bağlarının bulunması da Gaziantep’in ekonomik potansiyellerini artıran bir faktördür. Bu bağlamda kendi bölgesi içinde kalkınmaya en elverişli ve en iyi entegre olmuş bir il pozisyonundadır. İmalat sektöründe yoğunlaşarak istihdam oluşturması, bir yandan küresel ekonomide yerini almasını, bir yandan da Ortadoğu pazarına açılan bir ihracat üssü olmasını sağlamıştır (Ulusoy ve Turan, 2016:146).

Lojistik ve Ulaşım

Gaziantep ekonomisine etki eden önemli faktörlerden biri de lojistik ve ulaşım imkânlarının olmasıdır. Daha önce de ifade edildiği gibi Gaziantep’in Akdeniz’den doğuya ve kuzeye giden yolların kavşağında yer alması, GAP’ın girişinde bulunması ve tarihî İpek Yolu güzergâhında olması kentin ticari ve ekonomik dinamizmini artırmıştır. Bunda 2003’te Sınır Ticaret Merkezi’nin kurulması, gelişmiş karayollarının olması ve ticaret yolları üzerinde bulunması, Organize Sanayi Bölgelerinin uygun ulaşım ağına sahip olması gibi faktörlerin de etkili olduğu görülmektedir (Ulusoy ve Turan, 2016:147-148).

Gaziantep’te Turizm

İpek Yolu üzerinde yer alan Gaziantep, tarihî ve kültürel mirası ile küresel ölçekte önemli bir turizm potansiyeline sahiptir. Şehrin ev sahipliği yaptığı antik kentler, tarihî kent merkezi, müzeler, otel ve restoranlar her yıl on binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlamaktadır. Gastronomi alanında markalaşan kent, sanayileşmeye paralel olarak hizmet sektöründe de hızlı bir gelişim göstermiştir. Özellikle lojistik, bankacılık, sigorta, perakende ve turizm alanlarında ciddi gelişmelerin yaşandığı kent, gastronomi turizmi açısından Türkiye’nin en önemli şehirlerinden biridir ve 2015 yılında UNESCO tarafından gastronomi alanında “Yaratıcı Şehirler Ağı”na dâhil edilmiştir (İY, Gaziantep Kalkınma Stratejisi Raporu, 2022: 44).

Bu bağlamda Gaziantep, tarımsal üretim, kültür ve gastronomi turizmi açısından da öne çıkan bir ildir. Özellikle tarihî misyonu ve kadim bir şehir olarak ticaret ve üretim merkezi olması, tarihsel ve kültürel açıdan farklı medeniyetlere ev sahipliği yapması mutfak kültürünün zenginliğini de ortaya çıkarmıştır (Giritlioğlu ve Karaman, 2017: 389; Süzer ve Özkanlı, 2020: 117). Dolayısıyla farklı toplumsal yaşam ve kültürel yapılar, gastronomi turizminin yanı sıra sanayi turizmi, sağlık turizmi gibi alanların da potansiyellerini yükseltmiştir. Özellikle turistik kaynakların ve çekiciliklerin zenginliği bakımından turizm talebinin genişleme eğilimi gösterdiği ve Gaziantep ekonomisine güçlü bir şekilde yansıdığı görülmektedir (Ulusoy ve Turan, 2016: 148).

Dolayısıyla Gaziantep’in zengin tarihî ve kültürel mirası, gastronomi kenti olması, güçlü sanayisi, üniversiteleri, sağlık kuruluşları ve diğer turizm kaynakları ve çekicilikleri bakımından turizm potansiyeline sahip olduğu görülmektedir. Bu açıdan Türkiye’nin turizm sektörüne yönelik öncelikleri arasında yer almaktadır. Özellikle yurt içi turizminde çok tercih edilen destinasyonlara sahiptir. Bölgenin en önemli değerleri arasında olan Zeugma Antik Kenti ve Mozaik Müzesi, Yesemek Açık Hava Müzesi, Dülük ve Karkamış Antik Kenti, Rumkale gibi antik müze ve ören yerlerinin yanı sıra hanları ve bedestenleri, cami ve kiliseleri ile kültür ve inanç turizmi açısından da önde gelen iller arasında yer almaktadır. Ayrıca gastronomi turizmi açısından Gaziantep Mutfağı hem Türkiye hem de dünyada tanınırlığı en önde olan kenttir (TURSAP Raporu, 2020: 28 vd.). Gaziantep, bugün “sanayi turizmi”, “kültür turizmi”, “sağlık turizmi”, “kongre ve fuar turizmi”, “gastronomi turizmi” ve “üniversite turizmi” bakımından adından söz ettiren bir kent konumundadır.

Gaziantep’te Tarım

Gaziantep, tarıma dayalı bir ekonomik modele sahip değildir. Bununla beraber gıda imalatında önemli ürün kalemleri olan mercimek ve nohut gibi bakliyat ürünleri, buğday unu, bulgur, makarna, bitkisel sıvı yağlar, kakaolu mamuller, şekerlemeler ve şeker mamulleri, tahin, helva, reçel, Antepfıstığı gibi ürünlerin işlenmesi kentin ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu açıdan tarım ve kırsal kalkınma Gaziantep ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Gaziantep, her ne kadar “sanayi şehri” olarak tanımlansa da bitkisel üretim kapasitesi, tarım alanı büyüklüğü ve Antepfıstığı gibi stratejik ürünler bağlamında rekabet üstünlüğüne sahiptir (İY, Gaziantep Kalkınma Stratejisi Raporu, 2022: 41).

Gaziantep genelinde tarımsal sanayinin gelişmesi nedeni ile başta gıda sektörü olmak üzere birçok alanda imalat yapan firmalar gelişmiştir. Dolayısıyla gıda üretimi bakımından da öne çıkan bir kenttir. Özellikle antepfıstığı işleme, makarna, irmik, un, ayçiçek yağı, bakliyat işleme, şekerleme ve çikolata üretimi gibi ürünlerin ön planda olduğu görülmektedir. Bunun bir yansıması olarak Gaziantep, Antepfıstığı bakımından Türkiye üretiminin büyük bir kısmını karşıladığı gibi, makarna üretiminde ülke ihracatının %60’ını, mercimek üretiminin %70’ni, un ve irmik üretiminin %60’ını karşılamaktadır (Ulusoy ve Turan, 2016: 153-155). Makarna üretimi bakımından Türkiye’nin en büyük merkezlerinden biri olan kent, Orta Doğu pazarına yönelik önemli bir gıda ihracatçısıdır. Gaziantep sanayi sektöründe firma sayısı ve istihdam bakımından ikinci sırada yer alan gıda ürünleri imalatı, istihdam büyüklüğü açısından ülke genelinde İstanbul, İzmir, Manisa, Bursa, Ankara ve Konya’dan sonra yedinci sırada gelmektedir (Akpirinç ve Sandal, 2025: 95). Dolayısıyla kentin kalkınmasında tarım ve gıda sektörünün de öne çıktığı görülmektedir.

Tarım alanları bakımından Şanlıurfa’dan daha az bir alana sahip olmakla beraber, meyveler, içecek ve baharat üretimine ayrılan tarım alanları ile sebze bahçeleri alanları bakımından Şanlıurfa’dan daha yüksek bir alana sahiptir (TEPAV Raporu, 2022: 78). Özellikle bitkisel üretim ve küçükbaş hayvancılık potansiyeli bakımından bölgenin kalkınması ve refah artışının sağlanmasında önemli rol oynadığı söylenebilir. Coğrafi yönden GAP’ın giriş kapısı olan Gaziantep ilinin dörtte biri, yani ¼’ü, tarıma elverişli ovalardan oluşmaktadır ve bunların bir bölümü Fırat Nehri’nin sularıyla sulanmaktadır. Bu arazilerde Antepfıstığı, zeytin, pamuk, üzüm, kırmızıbiber ve keten gibi yüksek ekonomik değerli endüstriyel ürünler ve mercimek, buğday ve arpa gibi hububat ürünleri yetiştirilmektedir (Gaziantep İl Kültür Müdürlüğü, 2023).

Gaziantep, aynı zamanda küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin ülkemizdeki önemli merkezlerinden biridir. Tarımsal üretim, kırsal kesimde yaşayanların önemli geçim kaynaklarından biri olduğu için, kırsaldan kente göçün önlenmesinde de etkili olmuştur (Eldoğan ve Şahin, 2015: 36; Gül ve Örnek, 2019: 90). Bütün bunlar dikkate alındığında Gaziantep ekonomisinde tarım ürünlerinin de önemli bir yere sahip olduğu söylenebilir. Başta hem iç tüketim hem de ihracat bakımından stratejik bir ürün olan Antepfıstığı olmak üzere zeytin, üzüm ve tahıl üretimi bakımından güçlü olduğu görülmektedir. 2024 verilerine göre işlenen tarım alanları 126.134 hektardır (TUİK Gaziantep İl Müdürlüğü, 11.02.2026). İl merkezinde tarımsal imkânlar çevre illere göre düşük olmasına rağmen, bu çevre illerin ürettiği ara malı niteliğindeki malların nihai ürün hâline getirildiği bir kent merkezidir (Ulusoy ve Turan, 2016: 151). Bununla beraber kentin sanayileşme bakımından ileri çıkması, çevre illerden ve kırsaldan ekonomik nedenlerle göçlerin meydana geldiğini göstermektedir (Ulusoy ve Turan, 2016:145).

Gaziantep, tekstil ve halı sektöründe gerek ülkede gerekse dünyada önemli bir yere sahiptir. Firma ve çalışan sayısı bakımından ilk sırada yer alan tekstil sektörü, il genelinde sanayi sektörünün lokomotifidir. Türkiye genelinde istihdam büyüklüğü açısından tekstil sektöründe birinci sıradadır. Firma sayısı açısından ise İstanbul, Bursa ve Denizli’den sonra dördüncü sırada gelmektedir (Akpirinç ve Sandal, 2025: 94). Özellikle makine halısı üretiminde dünyada önemli bir konumdadır. Bu çerçevede ülkenin halı ihracatının önemli bir kısmı Gaziantep kaynaklıdır. Özellikle Orta Doğu, ABD ve Avrupa pazarlarında güçlü bir konuma sahiptir. Gaziantep, tekstil sektörünün öncülüğünde büyüyen pamuk hammaddesine dayalı bir iplik ve dokuma bölgesidir. Bu çerçevede de kalkınmaya ve ekonomik büyümeye öncülük etmektedir (Ulusoy ve Turan, 2016: 151).

Kimya sanayi ve plastik sektöründe de kendinden söz ettiren kent, özellikle ambalaj üretimi, plastik hammadde işleme ve sanayi tipi plastik ürünler bakımından önemli bir üretim merkezi hâline gelmiştir. Ayrıca deterjan, temizlik ürünleri ve çeşitli sanayi kimyasalları üretimi bakımından da son dönemde kendinden söz ettiren bir kent konumundadır. Bütün bunlar dikkate alındığında Gaziantep’te tekstil makine üretiminin yanı sıra gıda ve ambalaj makine üretiminin de öne çıktığı görülmektedir.

Gaziantep’in dış ticaret ve ihracat faaliyetlerine bakıldığında başta Orta Doğu ülkeleri olmak üzere Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Afrika pazarlarında özellikle halı, tekstil ürünleri, gıda ürünleri, plastik ve kimyasal ürünlerin ihraç edildiği ve bunun kent, bölge ve ülke ekonomisi bakımından önemli bir yere sahip olduğu söylenebilir.

İşgücü ve İnsan Kaynağı

Gaziantep, istikrarlı artan nüfusu bakımından kent ekonomik canlılığı ve demografik gücünü ortaya koymaktadır. Diğer bir ifade ile Gaziantep’in demografik yapısı istihdama da yansımıştır. Genç bir nüfus yapısına sahip olan kent, sanayi ve hizmet sektörü bakımından önemli düzeyde istihdam kapasitesine sahiptir. Özellikle girişimcilik ruhunun etkin olması, risk alma kültürünün varlığı, ticari dayanışma, aile şirketleri kurma gibi yaklaşımlar kentin istihdamına da yansımıştır. Sanayi istihdamında Türkiye ortalamasının üzerinde bir yapıya sahip olan kent, üretim odaklı yapısıyla yatırımcılara güçlü bir sanayi altyapısı ve nitelikli iş gücü sunmaktadır.

2022-2024 döneminde Gaziantep’te işgücüne katılımın %49,1 olduğu ve kentte işsizlik oranının da düştüğü belirtilmektedir. Dolayısıyla Gaziantep’in yatırım çekme kapasitesinin sadece ekonomik büyümeye değil, aynı zamanda sosyal istikrara da hizmet ettiğini göstermektedir (Gaziantep Yatırım Ortamı Raporu, 2025:6-7). Bugün Gaziantep’in güçlü bir sanayi altyapısının olması, ihracat kapasitesinin yüksek olması, coğrafi konumu ve girişimcilik kültürüne sahip olması önemli olduğu kadar, bunların sürdürülebilir olması için de yüksek teknoloji yatırımlarının yapılması, Ar-Ge ve inovasyon kapasitesinin artırılması, markalaşma stratejilerinin geliştirilmesi, teknolojinin sürekli etkin bir şekilde dâhil edilmesi de o kadar önemlidir.

Gaziantep Yatırım Ortamı Raporu’nda bölge sanayisinin, geleneksel üretim gücünü daha yüksek katma değerli ve teknoloji odaklı üretim modellerine dönüştürmeye yönelik önemli bir aşamada olduğu ve yatırımcılar için Ar-Ge altyapısının güçlendirilmesine ve yenilikçi çözümler geliştirilmesine yönelik fırsatlar barındırdığı belirtilmektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin tek serbest bölge özelliğine sahip olan Gaziantep Serbest Bölgesi de yatırımcılar için önemli avantajlar sağlamakta, onlara sadece yerel değil küresel pazarlara açılma imkânı da sunmaktadır (Gaziantep Yatırım Ortamı Raporu, 2025:7-12).

Sonuç olarak denilebilir ki, Gaziantep en eski medeniyetlerin kurulduğu bir coğrafyada bulunması ve birçok medeniyete ev sahipliği yapması bakımından ekonomik olarak bölgenin merkezinde yer almaktadır. Bugün sadece Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin değil, aynı zamanda Türkiye’nin de önemli ticaret merkezlerinden biri olan Gaziantep, tarihî misyonu ve coğrafi konumu bakımından olduğu kadar, ticari yatkınlığı ve girişimci bir ruha sahip olması gibi özellikleri ile de Ortadoğu’ya açılan bir kapıdır. Bunun yanında marka değerini Avrupa ülkelerine de yayan önemli bir ekonomik güçtür ve ülke ekonomisinde adından söz ettiren bir pozisyondadır.