GEDİKLİ-KARAHÖYÜK

Nurdağı ilçesine bağlı Gedikli Mahallesi’nin kuzeybatısında yer alan; Kalkolitik Çağ’dan Osmanlı Dönemi’ne kadar yerleşim sürekliliği gösteren ve özellikle Erken Tunç Çağı nekropolüyle öne çıkan höyük yerleşmesi.

Gedikli-Karahöyük, Gaziantep ili Nurdağı ilçesine bağlı Gedikli Mahallesi’nin kuzeybatısında yer almaktadır. Kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan oval görünümlü höyük, ova tabanından 24 m yüksekliktedir ve yaklaşık 200 x 250 m boyutlarındadır. Boyutları itibarıyla İslahiye-Nurdağı havzasındaki en büyük höyük yerleşmelerinden biridir.

Höyüğün doğu yamaçları büyük ölçüde tahrip edilmiş ve tıraşlanmıştır. Höyük üzerinde çoğu eski olan kaçak kazı çukurları bulunmaktadır. Batı ve güney yamaçları üzerinde ise modern yerleşmeye ait evler yer almaktadır. Yüzey bulguları, höyükte Kalkolitik Çağ’dan Osmanlı Dönemi’ne kadar uzanan bir yerleşim sürekliliği bulunduğunu göstermektedir.

Höyükteki ilk araştırmalar, İstanbul Üniversitesi’nden Prof. Dr. Bahadır Alkım başkanlığındaki ekip tarafından gerçekleştirilmiştir. Alkım tarafından 1958 yılındaki yüzey araştırmaları sırasında incelenen höyük, 1964-1967 yılları arasında kazılmıştır. Höyüğün doğu yamacında açılan basamaklı açmalarda yapılan kazılarda Osmanlı Dönemi, Bizans Dönemi, Geç Roma Dönemi, Helenistik Çağ, Demir Çağı, Orta Tunç Çağı, Geç Tunç Çağı, Erken Tunç Çağı ve Kalkolitik Çağ tabakaları incelenmiştir.

Kazı sonuçları Bahadır Alkım tarafından çeşitli kazı raporları hâlinde yayımlanmıştır. Höyükle ilgili kapsamlı yayın çalışması ise o dönemde kazı ekibinde görev alan Prof. Dr. Refik Duru tarafından 2006 yılında iki ciltlik Gedikli Höyük I ve Gedikli Höyük II adlı eserlerle bilim dünyasına sunulmuştur.

Tabakalanma

Gedikli-Karahöyük doğu yamaç basamaklı açma stratigrafisi şu şekildedir:

Karışık Kat 1: Modern, Osmanlı Dönemi, Bizans Dönemi, Geç Roma Dönemi.

Karışık Kat 2: Roma Dönemi / Helenistik Çağ.

Kat Ia-b: Demir Çağı.

Kat II: Geç Tunç Çağı / Orta Tunç Çağı.

Kat III a-n: Erken Tunç Çağı.

Kat IV a-f: Kalkolitik Çağ.

Gedikli-Karahöyük kazılarındaki en çarpıcı bulgular, farklı ölü gömme geleneklerini yansıtan Erken Tunç Çağı nekropolüne aittir. Nekropolde çoğunluğunu basit toprak mezarların oluşturduğu gömü alanlarında çömlek mezarlar, taş sanduka mezarlar ve oda mezarlar da kazılmıştır.

Gedikli-Karahöyük nekropolündeki en ilginç bulgulardan biri, yakmadan gömme yani inhumasyon geleneği ile birlikte bazı mezarlarda ölülerin yakıldığı kremasyon geleneğinin bir arada görülmesidir. Gedikli-Karahöyük bu yönüyle Anadolu’da bilinen en eski kremasyon geleneğini yansıtan merkezlerden biri konumundadır.

Mezar eşyası bakımından zengin olan mezarlara pişmiş toprak kaplar, metal eşyalar ve çeşitli süs eşyaları bırakılmıştır. Mezarlardaki en dikkat çekici buluntu gruplarından biri, bölgeye özgü olan Portakal Rengi Seramik, yani Orange Ware olarak bilinen parlak kırmızı astarlı ve perdahlı seramik türüdür.